Erkektesperm üretimi (Spermatogenez):

Beyindeki hipotalamus bezinin uyarısıyla hipofiz bezi FSH ve LH hormonlarını üretmektedir. Kadın ve erkekte bu hormonların etki ettiği hedef organlar farklıdır. Erkekte FSH ve LH kan yoluyla testislere ulaşarak orada erkeklik hormonu(testosteron) ve sperm yapımını(spermatogenez) kontrol etmektedir. Testis dokusu, sperm üretiminin yapıldığı seminifer tubulüs ve hormon üretimi yapan interstisyum bölümlerinden oluşmaktadır. İnterstisyumda yer alan Leydig hücreleri "testosteron" adı verilen erkeklik hormonunu üretmektedir. Testosteron hormonu bir taraftan testisdeki sperm yapımını da uyarırken, diğer taraftan kana geçerek uzak dokularda da etkisini göstermektedir (Örneğin: beyinde cinsel istek, ses tellerine etki ile ses kalınlaşması, yüzde sakal ve bıyık gelişimi, kas ve kemikte erkek tipi gelişim v.s.).

Sperm üretimi seminifer tubulüslarda yapılmaktadır. Seminifer tubulüsler germ hücresi katmanları ve ortasında lümen adı verilen kanalcıklardan oluşmaktadır. Germ hücreleri bu kanalçıkları döşemektedir. Yuvarlak immatür sperm hücreler dış bölümde yer alırken, matür spermatozoalar lümende bulunmaktadır. Lümenler birleşerek epididime sperm akışını sağlamaktadır. Hipofiz bezinden salgılanan FSH hormonunun erkekteki etkisi seminifer tubulüslerde sperm üretimini sağlamaktadır. LH hormonu ise Leydig hücrelerinden testosteron üretimini kontrol etmekte, dolaylı olarak yine sperm yapımı ve matürasyonu üzerine etki göstermektedir.

Germ hücreleri belli bölünme ve olgunlaşma aşamalarını tamamlayarak spermatogonium'dan spermatozoa evresine kadar gelişim göstermektedir. Spermatozonium'da kromozom sayısı 46, XY iken, mayoz bölünmeler sonucunda son aşamada oluşan spermatozoa'da kromozom sayısı yarıya inmektedir (23, X veya 23, Y). Bu olaylar zincirine "spermatogenez" denilmektedir. Spermatogenez'in her aşamasında pek çok enzim ve protein gibi maddeler rol almaktadır. Genetik ve hormonal etkiler başta olmak üzere spermatogenez üzerinde pek çok faktör etkilidir. Bir sperm hücresinin kadın yumurtasını dölleyebilmesi için olgun form olan spermatozoa evresine gelmiş olması gerekmektedir.

Video görüntüsünü izlemek için tıklayın.


Seminifer tubuluslarda üretilen sperm hücreleri sperm taşıyan kanallara geçmektedir.
Sırasıyla, rete testis --› duktus eferens --› epididim --› vas deferens --› ejakülator duktus --› seminal vezikül içinden ilerlemektedir. Seminal vezikül'de depolanan sperm hücreleri boşalma esnasında penis ucundan meni olarak dışarı atılmaktadır. Meni içerisinde sperm hücreleri dışında prostat ve diğer salgı bezlerinde üretilen sıvılar da karışmaktadır.