Kadın iç genital organları
Vagina, uterus (rahim), sağ - sol tüp, sağ ve sol over'den (yumurtalık) oluşur. Rahmin 7x5x4 cm, yumurtalıklar ise 3x2x2 cm boyutlarındadır. Tüplerin ortalama uzunluğu 7-12 cm'dir. Rahim ve tüpler Müller kanalı adı verilen yapıların orta hatta birleşmesinden oluşmaktadır. Anne karnındaki dönemde (fetal dönem) eğer Müller kanalı birleşmesinde gelişim soruru yaşanırsa doğumsal rahim yokluğu veya anomalilerine yol açabilmektedir. Gebelik süresince rahim büyüyerek, içinde gelişen ve büyüyen yeni canlı için yeterli bir alan oluşturmaktadır. Normalde bir armut şeklinde ve büyüklüğünde olan rahim, 9 aylık hamilelik süresi sonunda içinde 3,5-4 kg'lık bir bebeği barındıracak büyüklüğe ulaşmaktadır.
Kadın genital organları anatomisi
Menstrual siklüs
Beyinde yer alan hipotalamus ve hipofiz bezleri orkestra şefi gibi çalışarak kadında yumurtalıklarda folikül gelişimi ve hormon üretimini, folikül çatlamasını (ovulasyonu), endometrium kalınlaşmasını ve dolayısıyla kadının düzenli adet görmesini kontrol eder ve yönetir.
Hipotalamus'ta yapılan GnRH hormonu, hipofiz bezini uyararak, hipofiz ön bölümünden "folikül stimüle edici hormon" (FSH) ve "lüteinizan hormon" (LH) adı verilen hormonların yapımını ve salınmasını sağlar. Bu iki hormon kan dolaşımına geçerek yumurtalıklara ulaşır ve orada folikül ve yumurta hücresi (oosit) gelişimini sağlar. Yaklaşık adetin 12-14. günlerinde LH hormonunda hızlı bir artış olur (LH piki). Takiben 18-20 mm çapına ulaşmış olan folikül çatlar (ovülasyon) ve yumurta hücresi serbest kalır. Ovulasyon öncesi döneme foliküler faz, ovulasyon sonrasına ise luteal faz adı verilmektedir. Foliküler fazda yumurtalıklarda başlıca östrojen hormonu üretilirken, luteal fazda ise progesteron hormonu üretilmektedir. Folikül çatladıktan sonra değişikliklere uğramakta; corpus luteum adını alarak progesteron hormonu üretmektedir. Belli başlı dişilik hormonu olan östrogen meme gelişimi gibi kadın vücudundaki dişilik yönündeki gelişmeleri sağlamakta, progesteron hormonu ile birlikte çalışarak kadının her ay düzenli adet görmesini sağlamaktadır. Her ay tekrarlanan bu olaya mentrual siklüs denilmektedir.
Ergenlik çağındaki bir genç bayanın yumurtalıklarında yaklaşık 300.000 dolayında primordial folikül (gelişmemiş yumurta hücresi) vardır. Her ay sayıları en az 500-1000'i bulan folikül gelişimini tamamlayamadan dejenere olurken, tek folikül gelişimini sürdürerek büyümeye devam eder (dominant folikül). Dolayısıyla, bir ayda içinde bir yumurta hücresi bulunan tek folikül büyüyerek gelişimini tamamlar. Adetin başlagıcından itibaren sayıldığında yaklaşık 12.-14. günlerde folikül çatlayarak döllenmeye hazır hale gelmiş olan yumurta hücresi (oosit) yumurtalıktan dışarı atılır. Bu andan itibaren yumurta hücresi tüp içine alınır ve burada sperm ile birleşerek döllenir. Oosit döllenmediği takdirde ise dejenere olur. Döllenen yumurta, bu safhadan sonra embriyo adını alır ve kanal içinde ilerleyerek rahim boşluğuna ulaşır. Bu yolculuk ortalama 5-6 gün sürmektedir. Rahim boşluğuna ulaştığı dönemde embriyo blastokist adını almaktadır. Blastokist, rahim boşluğunu döşeyen endometrium tabakasına tutunur ve burada gebelik gelişmeye başlar.
Anlaşılacağı üzere bir gebeliğin oluşabilmesi için hipotalamus, hipfiz, yumurtalıklar ve rahmin endometrium tabakası koordineli bir şekilde çalışmaktadır. Bu organlardan herhangi birinde meydana gelecek aksama veya bozukluk gebeliğin oluşmasını veya gelişmesini engelleyebilmektedir. Bu organların fonsksiyonları kısaca şu şekilde özetlenebilir:
Hipotalamus
Hipofiz beyini uyarır.
Hipofiz
Hipotalamusun ve yumurtalıklardan üretilen hormonların etkisiyle FSH ve LH hormonlarını üretmektedir.
Yumurtalıklar
Hipofizden gelen FSH ve LH etkisiyle, folikül ve yumurta hücresi gelişimi, östrogen ve progesteron hormonu üretimi yapmaktadır.
Rahmin endometrium tabakası
Yumurtalıklardan üretilen östrogen ve progesteron hormonlarının etkisiyle kalınlaşır ve oluşabilecek bir hamilelik için hazır hale gelir.
Eğer o ay hamilelik oluşmaz ise bir anda hormon seviyelerinde düşme olur. Hormonlardaki düşme ise endometrium tabakasının kanayarak dükülmesine yol açar (Adet kanaması). Bu değişiklikler bu şekilde hey ay tekrarlanır ve olası bir hamilelik için vücut kendini hazırlar.
Folikül çatlaması ile yumurta hücresinin dışarı çıkışı ve tüpün ucundan kanala girişi görülmektedir. Yumurta, sperm ile döllendikten sonra bölünmeye başlar. Tüp içerisindeki bu yolculuk 4-6 gün sürmektedir. Bu sürenin sonunda blastokist aşamasında rahim boşluğuna ulaşmaktadır.
Gelişmekte olan folikül içindeki yumurta hucresi (alt) ve folikül çatlaması ile yumurta hücresinin dışarı çıkışı (üst) görülmektedir.