Erkek Faktöre Bağlı İnfertilite
Erkek Faktör (Sperm Bozuklukları)
Çocuk sahibi olamama şikayetiyle doktora başvuran çiftlerin % 25'inde sadece erkeğe bağlı sperm bozukları, çiftlerin % 40-50'sinde ise hem kadına, hem erkeğe ait bozukluklar birlikte bulunmaktadır. Semen analizi (spermiogram) bu çiftlerde ilk yapılması gereken tetkiklerin başında gelmektedir. Sperm sayısı ve hareketliliği kadar, sperm hücrelerinin yapısı (morfolojisi) da önemlidir. Grafikte, çocuk sahibi olmuş ve kısırlık problemi olmayan sağlıklı bir erkeğin 120 haftalık bir süre içindeki haftalık sperm sayısı değerleri verilmiştir. Grafikte görüldüğü gibi aynı erkeğin çeşitli zaman dilimlerinde yapılan sperm analizinde değişik sonuçlar çıkabildiğinden (bazen normal sınırların da altında, <20 milyon /mL) sağlıklı sonuç elde etmek için 2-3 kez spermiogram gerekebilir.
Erkek tohum hücreleri testislerde yapılmaktadır.
Spermiogram için Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) belirlediği normal değerler şöyledir :
En az iki kez yapılan spermiogram analizinde
Hacim 1.5-5 mL
ph > 7.2
Sperm sayısı (konsantrasyon > 20 milyon /mL
Hareket (motilite) > % 50
Progresif hareket > %30
Morfoloji (normal yapı) -WHO > %50
Morfoloji (normal yapı) -Kruger > %15
Canlılık > %75
Lökosit < 1,000,000/ml
Erkek İnfertilitesinde İleri Testler ve Konsültasyonlar
Erkek infertilitesinin nedenini araştırmak amacı ile üroloji uzmanından konsültasyon istenmektedir. Erkekte varikosel, inmemiş testis v.b. araştırılması ve düzeltilmesi amaçlanmaktadır. Varikoselin ameliyatla düzeltilmesi, çoğu zaman sperm sayısını ve kalitesini büyük ölçüde değiştirmemektedir. Bu nedenle çocuk sahibi olamayan çiftin tedavisi değişmeyecek ve çifte tüp bebek uygulaması zaten yapılacak ise, varikosel ameliyatı gerekmeyebilir.
Erkek infertilitesinin nedeninin araştırılmasi için bazı kan testleri yapılmaktadır.
- Foliküler stimülan hormon ( FSH )
- Luteinizan hormone ( LH )
- Testosteron ( T )
- Prolaktin ( PRL )
İleri tetkik aşamalarında genetik faktör düşünülen erkeklere ayrıca aşağıdaki tetkikler yapılmaktadır.
- Karyotip
- Y Kromozomu mikrodelesyon tayini
Aşılama İşlemi
Erkek Faktörüne Bağlı İnfertilitede Tedavi
Erkek faktörüne bağlı infertilite olgularında ilaç tedavisi sadece hormon bozuklukları olan vakalar için söz konusudur. Bu kısıtlı gurup dışında kalan bozukluklarda günümüzde tanımlanmış herhangi bir ilaç bulunmamaktadır. Bu nedenle çeşitli sperm bozuklukları (morfoloji) dolayısı ile kullanılan ilaçların etkisi olmadığı gibi zaman ve ekonomik kayba yol açmaktadır.
Hafif sperm anormalliklerinde kadına ovulasyon indüksiyonu ile birlikte aşılama yapılabilir. Aşılama tedavisi en fazla 3 kez denenmelidir. Aşılamadan başarı elde edilebilmesi için sperm analizinde 5 milyon hareketli spermatozoa bulunması gerekmektedir. Bu değerlerin altında hastaya tüp bebek uygulaması (IVF/ICSI) yapılmaktadır.
Eğer hastada "Azospermi" yani menisinde hiç spermatozoa yok ise epididim veya testislerinden biopsi veya aspirasyon ile spermatozoa elde edilmesi yöntemi uygulanır. Azospermi testislerde sperm üretimi ile ilgili ya da tıkanık sonucu üretilen sperm hücrelerinin meniye karışamaması nedeni ile meydana gelebilir. Tıkanıklık nedeni ile TESE veya TESA uygulanan hastaların yaklaşık %80 inde sperm bulunabilirken, bu oran testislerde sperm üretiminin olmaması durumunda %40'lara kadar düşmektedir.
